Anneke's Stekje

Locale media verzwijgen hongersnood

In het kantoortje waar je een computer kunt huren, moet ik wachten tot er eentje vrij is. De t.v. staat aan met het CNN-nieuws en vertoont beelden van hongerende mensen, vooral kinderen en rijen dood vee. Vreselijke beelden, schokkend. Waar is dat, vraag ik de mij omringende Ethiopiërs. Niemand weet het, maar dan geeft de t.v. al antwoord: 12 miljoen mensen in de Hoorn van Afrika bedreigd door hongersnood. En de beelden komen uit Ethiopië. Die avond kijk ik, zoals bijna elke avond, naar het nieuws van ETV, de Ethiopische t.v. Er is van alles, maar geen hongersnood. En de meeste mensen die ik ernaar vraag die dag weten van niets en zijn, net als ik, geschokt en verbijsterd.

We zijn nu 5 weken verder en heel langzaam druppelt er wat meer nieuws binnen. Alhoewel "nieuws" hier een totaal ander karakter heeft dan wij in Nederland gewend zijn. De Ethiopische media worden gecontroleerd door de staat, wat de kwaliteit van het nieuws wel zeer beinvloedt. De t.v. bestaat uit één zender. Over de hongersnood worden nauwelijks beelden uitgezonden. Je mag je afvragen wat er van het gesproken woord waar is. Bovendien wordt het t.v.-nieuws, evenals de berichtgeving in de kranten, vermengd met politieke propaganda. Meer nieuws bereikt mij vanuit e-mails van verontrustte vrienden en familie uit Nederland en door de enkele keren dat ik CNN of BBC kan kijken. Daarvoor heb je een schotel nodig en dat is voor de meeste mensen een onbetaalbaar dus onbereikbaar bezit.

Elke dag leg ik met de mensen waarmee ik werk en die ik ontmoet de stukjes nieuws bij elkaar, maar de waarheid is moeilijk te vinden. De internationale gemeenschap stuurt tonnen voedsel; ze sturen veel te weinig; Kofi Annan haalt uit naar de Ethiopische regering omdat deze eigen voedselvoorraden vasthoudt; Ethiopië haalt uit naar het buitenland omdat beloofde voedseltransporten niet aankomen; er worden giften gedaan door de regering en het bedrijfsleven; vrachtwagens met voedseltransporten durven niet te lossen uit angst dat hun auto's geconfisceerd worden door het leger; de aantallen bedreigde mensen in Ethiopië lopen uiteen van 8 tot 12 miljoen; de VN zegt dat het in Ethiopië nog wel meevalt; in bepaalde gebieden sterven er duizend mensen per dag. In Addis Ababa gaat ondertussen het leven onveranderd door. Als je geld hebt, is alles te krijgen en de winkels zijn goed bevoorraad. Het is een absurd gegeven om zo dicht bij een ramp van zo'n grote omvang te zijn en er bijna niets van te weten en er niets aan te kunnen doen. Vooral dat laatste werkt verlammend. Iedereen die ik erover spreek voelt zich boos, machteloos en beschaamd dat dit, na 15 jaar, opnieuw gebeurt.

Oorlog of voedsel

De uitblijvende regen is natuurlijk één van de oorzaken, maar zeker niet de enige. De voedselschaarste was vorig jaar al lang bekend en voorzien, maar er is niet tijdig op ingespeeld, er is geen beleid op gemaakt. Bovendien is het probleem van voedselonzekerheid iets wat voortdurend aan de orde is, vanwege de regenafhankelijke landbouw en de produktiemethoden, die met de hand gaan. Maar blijkbaar is de focus van de regering gericht op andere zaken.

De verkiezingen, waarvan men zegt dat de uitslag al bekend is, staan inmiddels voor de deur. Een docent van de universiteit vertaalt voor mij de eindeloze politieke debatten op de t.v., die het overige nieuws verdringen. Het is partijpolitiek, met mooie beloftes, voorspelbaar en saai. Er springt een discussiepunt uit: of Ethiopië het geld dat aan de oorlog met Eritrea wordt besteed, niet beter voor de hongersnood kan aanwenden. Mijn vertaler en ik zijn weer helemaal bij de les. Stel je voor! Een miljoen dollar per dag wat nu aan de oorlog wordt uitgegeven, dat betekent 8 miljoen birr. Een astronomisch bedrag, zeker als je het afzet tegen een modaal dagloon van 10 birr. We hopen van harte dat dit idee in de praktijk wordt gebracht en dat de verantwoordelijke personen zullen uitstijgen boven het niveau van politieke en eigen belangen en, in samenwerking met de internationale gemeenschap, er alles aan zullen doen om de talloze mensen van de hongerdood te redden.

Addis Abeba, 2 mei 2000