Anneke's Stekje

"What you should appreciate" in Harar;
een paar dagen in het oosten

Farango, farango! In de kronkelstraatjes van de oude stad Harar worden we begroet door groepjes kinderen, die met een stralende glimlach en onder veel hilariteit, de farango graag een handje willen geven. Hoewel Harar redelijk bekend is met toerisme, lijkt het wel of we een nieuw fenomeen zijn. Niet alleen de kinderen reageren enthousiast, ook de volwassenen heten ons voortdurend warm welkom. Wordt je als buitenlander overal elders in Ethiopië met farengi aangesproken, een soort verbastering van french, hier is het farango. Met een gidsje dwalen we door de nauwe straatjes van de ommuurde stad, die met 99 moskeeën geldt als een belangrijk religieus centrum van de Islam. De meeste moskeeën zijn klein en tussen de witgekalkte huizen ingebouwd. We herkennen ze aan mooie zilveren en turquoise geverfde dakranden. Helaas mogen we ze alleen aan de buitenkant bewonderen. Een man beduidt ons een houten poort binnen te gaan. Op een klein binnenplaatsje zijn zes zwijgzame mannen bezig een stuk ijzer te bewerken. Hun samenwerking heeft een soepel ritme en ze zijn goed op elkaar afgestemd. Het vuur wordt met een blaasbalg, die met behulp van een fietswiel wordt bediend, aangeblazen, waarna het gloeiend hete ijzer met enorme mokers in model wordt geslagen. Het lijkt of de enorme hitte waarin gewerkt wordt, geen vat meer heeft op deze mannen.

Heel Harar bruist van de aktiviteit. Overal kleine winkeltjes, straatverkoop, ezels met handelswaar en kleurrijke markten. Er is een christelijke en een islamitische markt, gescheiden, omdat sommige produkten niet op de moslimmarkt verkocht mogen worden. Vooral de moslimmarkt is bijzonder kleurrijk, voornamelijk door de kleding van de vrouwen, die zich hullen in prachtige grote shawls. Een vrouw met een enorme takkenbos op haar rug duwt ons aan de kant om haar lading te lossen. Met zo'n 40 kilo heeft ze zeker 5 kilometer gelopen, in de hoop hier op de markt een goede prijs te krijgen voor haar hout, dat als brandhout voor kookvuur zal dienen.

Overal in Ethiopië zie je vrouwen grote bossen hout op hun rug vervoeren. Vaak lopen ze er uren mee, diep gebogen onder het te grote gewicht. Onze gids blijft het antwoord schuldig op de vraag waarom voor dit zware werk geen ezels worden gebruikt. Fysiek minder zwaar werk wordt in Harar verricht door vrouwen die allerlei soorten rieten manden maken. Kunstig, heel verfijnd werk, met mooie kleurschakeringen. In de traditionele huizen van Harar hangen de muren helemaal vol met deze kunstnijverheid. Een oud echtpaar is zo vriendelijk ons hun huis te laten zien. Het ziet er prachtig uit, met een roodgeverfd podium met kleden en kussens en overal tegen de muur manden in verschillende maten. In uitgespaarde nissen staat kookgerei uitgestald. Een trapje voert naar boven, waar het slaapgedeelte is. Het huis ziet eruit als een museum, maar alle voorwerpen aan en in de muur zijn functioneel. Afgezien van de overvolle muren is het huis verder leeg en straalt het geheel een weldadige rust uit.

Harar heeft voor velen een speciale charme, ook voor de Franse dichter en handelsreiziger Arthur Rimbaud, die in de jaren tachtig van de achttiende eeuw in Harar woonde en werkte. In het prachtig gerestaureerde huis waar hij gewoond moet hebben, komt "Rambo", zoals hij genoemd wordt, door middel van foto's, boeken en publicaties tot leven. De gids die ons rondleidt, heeft zich zo met Rambo geïdentificeerd, dat hij de rusteloos zoekende dichter zelf zou kunnen zijn. Het huis heeft twee verdiepingen, de bibliotheek heeft mooi houtsnijwerk en het plafond is beschilderd met romantische bloemmotieven. De vele zwart-wit foto's tonen taferelen van Harar en omgeving. De gids laat er geen twijfel over bestaan waar onze aandacht naar uit moet gaan. "What you should appreciate here", zegt hij, terwijl hij naar de foto's wijst, is de traditionele kleding van de mensen , maar vooral hun glimlach! Het straatbeeld van Harar is na ruim honderd jaar niet veranderd. En de glimlach is ook nog steeds aanwezig. We apprecieren alles waar de gids ons op attendeert, zeker ook het mooie uitzicht op de ons omringende bergen. Het is helder weer en het zicht is ver. Somalie, Djibouti, de woestijnen in het noorden en het zuiden, alles is bijna zichtbaar achter de scherpe lijnen van de groene bergen.

Addis Abeba, 23 mei 2000